Tránh tăng cân khi bắt đầu dùng insulin ở người tiểu đường 

Khi được chỉ định sử dụng insulin, nhiều người mắc bệnh tiểu đường không chỉ lo lắng về mức độ tiến triển của bệnh mà còn đặc biệt quan tâm đến nguy cơ tăng cân. Đây là mối bận tâm phổ biến và hoàn toàn có cơ sở. Tuy nhiên, tăng cân khi dùng insulin không phải là điều bắt buộc, nếu người bệnh hiểu đúng cơ chế tác động và biết cách kiểm soát hợp lý. 

1. Insulin có gây tăng cân không? 

Thực tế, insulin không trực tiếp gây tăng cân, nhưng việc sử dụng insulin có thể dẫn đến tăng cân nhẹ trong giai đoạn đầu điều trị. Nguyên nhân chủ yếu đến từ cơ chế chuyển hóa của cơ thể. 

Khi đường huyết ở mức cao, một phần glucose và calo từ thực phẩm sẽ bị đào thải qua nước tiểu. Khi bắt đầu dùng insulin, lượng đường huyết được kiểm soát tốt hơn, các calo trước đây bị mất đi sẽ được hấp thu và sử dụng hiệu quả hơn, từ đó có thể dẫn đến tăng cân. 

Ngoài ra, ở giai đoạn đường huyết cao kéo dài, cơ thể thường bị mất nước. Khi điều trị insulin giúp đường huyết ổn định, cơ thể sẽ giữ nước trở lại để tái cân bằng, khiến người bệnh có cảm giác tăng cân nhanh. Điều này không phải do tích mỡ, mà là sự phục hồi trạng thái nước bình thường của cơ thể. Quan trọng hơn, việc dùng insulin đúng cách giúp cơ thể sử dụng năng lượng hiệu quả, bảo vệ cơ quan và giảm nguy cơ biến chứng tiểu đường lâu dài. 

Hình 1: Việc sử dụng insulin có thể dẫn đến tăng cân nhẹ trong giai đoạn đầu điều trị do cơ thể hấp thu và sử dụng glucose hiệu quả hơn 

2. Làm sao để hạn chế tăng cân khi dùng insulin? 

Người mắc tiểu đường hoàn toàn có thể kiểm soát cân nặng hiệu quả ngay cả khi đang điều trị insulin nếu kết hợp đúng các nguyên tắc dinh dưỡng. Trong đó, xây dựng chế độ ăn uống phù hợp đóng vai trò then chốt trong việc kiểm soát cân nặng và ổn định đường huyết. Người bệnh nên: 

• Ăn đúng nhu cầu calo, tránh ăn dư thừa 

• Ưu tiên rau xanh, trái cây ít đường, ngũ cốc nguyên hạt 

• Kết hợp cân đối tinh bột, đạm, chất béo lành mạnh 

• Giảm khẩu phần, hạn chế ăn vặt và đồ uống nhiều đường 

• Uống đủ nước, thay thế nước ngọt bằng nước lọc 

Một chế độ ăn khoa học không chỉ giúp kiểm soát cân nặng mà còn hỗ trợ ổn định đường huyết khi dùng insulin. 

Hình 2: Xây dựng chế độ ăn uống khoa học, cân đối năng lượng là yếu tố then chốt giúp kiểm soát cân nặng khi dùng insulin 

Bên cạnh đó, việc duy trì vận động thể chất đều đặn sẽ giúp cơ thể sử dụng insulin hiệu quả hơn và hạn chế tích mỡ. Các hiệp hội tiểu đường khuyến nghị người bệnh nên duy trì ít nhất 150 phút vận động cường độ trung bình mỗi tuần, chẳng hạn như đi bộ nhanh, đạp xe, bơi lội hoặc tập aerobic nhẹ nhàng. Vận động đều đặn giúp cải thiện độ nhạy insulin, hỗ trợ kiểm soát đường huyết và duy trì cân nặng ổn định. 

3. Những lưu ý quan trọng khi dùng insulin 

• Không bỏ bữa: Bỏ bữa có thể làm hạ đường huyết đột ngột, đồng thời khiến bạn ăn nhiều hơn ở bữa sau và khó kiểm soát cân nặng. 

• Không tự ý giảm liều insulin: Việc giảm hoặc bỏ insulin để tránh tăng cân là cực kỳ nguy hiểm, làm tăng đường huyết và nguy cơ biến chứng tim mạch, thận, mắt. 

• Trao đổi với bác sĩ về phác đồ điều trị: Một số thuốc điều trị tiểu đường như metformin hoặc nhóm thuốc hỗ trợ giảm cân có thể được cân nhắc kết hợp, giúp giảm liều insulin khi phù hợp. 

Hình 3: Một số lưu ý quan trọng khi tiêm insulin đúng cách nhằm đảm bảo hiệu quả điều trị và hạn chế tác dụng không mong muốn. 

4. Kết luận 

Việc điều trị insulin là bước quan trọng giúp người mắc tiểu đường kiểm soát đường huyết hiệu quả hơn khi các phương pháp khác không còn đáp ứng đủ. Tăng cân khi bắt đầu dùng insulin là hiện tượng có thể xảy ra, nhưng hoàn toàn có thể kiểm soát nếu người bệnh hiểu đúng cơ chế tác động của insulin và chủ động điều chỉnh lối sống. 

Khi kết hợp điều trị insulin với theo dõi đường huyết liên tục bằng máy đo 3P, người bệnh có thể nắm bắt chính xác biến động đường huyết theo thời gian thực, từ đó điều chỉnh chế độ ăn uống, vận động và liều insulin phù hợp hơn. Dữ liệu liên tục từ máy đo đường huyết 3P giúp tránh tình trạng dùng insulin dư thừa, hạn chế nguy cơ hạ đường huyết và hỗ trợ kiểm soát cân nặng hiệu quả. Nhờ đó, người mắc tiểu đường không chỉ kiểm soát tốt đường huyết mà còn duy trì sức khỏe và chất lượng cuộc sống ổn định lâu dài. 

Tài liệu tham khảo