Thuy Cao
Thừa cân, béo phì là tình trạng tích tụ quá mức chất béo trong cơ thể, đến mức có thể gây ra những tác động tiêu cực đến sức khỏe. Đây là một bệnh lý mạn tính phức tạp, chịu ảnh hưởng bởi nhiều yếu tố như di truyền, hành vi, môi trường sống và xã hội.
Trong những năm gần đây, béo phì đang gia tăng nhanh chóng và trở thành mối quan tâm lớn đối với sức khỏe cộng đồng, đặc biệt tại các quốc gia đang phát triển như Việt Nam.
Hình 1. Theo dõi cân nặng giúp tính toán và đánh giá chỉ số BMI
Ngoài ra, tình trạng béo phì còn có thể xác định qua vòng bụng, khi đo vòng bụng từ 90cm ở nam và từ 80cm ở nữ.
- Thực trạng béo phì hiện nay ở Việt Nam
Theo các báo cáo của Viện Dinh dưỡng Quốc gia trong các năm 2010, 2015 và 2020, tỷ lệ thừa cân, béo phì tại Việt Nam đã gia tăng đáng kể trong vòng một thập kỷ.
Ở trẻ em, năm 2010, tỉ lệ béo phì ghi nhận khoảng 8,5%, nhưng đến năm 2020 con số này đã tăng lên 19,0%.
Ở người trưởng thành, tỉ lệ thừa cân, béo phì cũng tăng nhanh: từ 5,6% năm 2010, lên 15,6% năm 2015, và đạt khoảng 19,5% vào năm 2020.
Những con số này cho thấy béo phì không còn là vấn đề cá nhân mà đang trở thành vấn đề sức khỏe cộng đồng đáng báo động tại Việt Nam.
- Nguyên nhân dẫn đến béo phì
Béo phì là kết quả của nhiều yếu tố tác động đồng thời, trong đó phổ biến nhất là do ăn quá nhiều, dẫn dến tình trạng mất cân bằng năng lượng, khi lượng calo nạp vào vượt quá nhu cầu tiêu hao của cơ thể. Phần năng lượng dư thừa này sẽ được tích trữ dưới dạng mỡ.
Ngoài ra, béo phì còn có thể bắt nguồn từ các nguyên nhân sau:
- Yếu tố di truyền: Một số đặc điểm di truyền ảnh hưởng đến khả năng tích trữ chất béo và quá trình chuyển hóa.
- Lối sống ít vận động: Thói quen ngồi nhiều, ít hoạt động thể chất làm giảm tiêu hao năng lượng.
- Chế độ ăn không lành mạnh: Thường xuyên sử dụng thực phẩm ăn liền, đồ ngọt, thực phẩm giàu chất béo nhưng nghèo dinh dưỡng.
- Các yếu tố khác: Căng thẳng kéo dài, thiếu ngủ hoặc sử dụng một số loại thuốc cũng có thể góp phần làm tăng cân và béo phì.
- Những ảnh hưởng của béo phì đến cuộc sống và sức khỏe
Béo phì ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng cuộc sống hàng ngày. Người béo phì thường xuyên cảm thấy mệt mỏi, hụt hơi khi vận động, đau nhức xương khớp. Các rối loạn giấc ngủ như ngủ ngáy hoặc ngưng thở khi ngủ cũng thường gặp hơn. Ngoài ra, béo phì còn có thể gây ra các vấn đề tâm lý như lo âu, tự ti và trầm cảm.
Hình 2. Béo phì có thể gây ra các vấn đề tâm lý
Không chỉ dừng lại ở đó, béo phì còn làm gia tăng nguy cơ mắc nhiều bệnh lý nghiêm trọng, bao gồm:
- Đái tháo đường type 2: Sự tích tụ mỡ thừa, đặc biệt là mỡ vùng bụng, làm tăng tình trạng đề kháng insulin. Khi insulin hoạt động kém hiệu quả, lượng glucose trong máu tăng cao kéo dài, dẫn đến đái tháo đường type 2. Chỉ số BMI càng cao thì nguy cơ mắc bệnh càng lớn.
- Bệnh tim mạch: Tăng nguy cơ tăng huyết áp, nhồi máu cơ tim và đột quỵ.
- Ung thư: Gia tăng nguy cơ mắc một số ung thư như ung thư vú, đại trực tràng, gan, tuyến tụy và nội mạc tử cung.
- Viêm xương khớp: Do áp lực lớn và kéo dài lên các khớp chịu lực.
- Vô sinh: Đặc biệt ở phụ nữ, béo phì có liên quan đến hội chứng buồng trứng đa nang (PCOS).
- Kiểm soát béo phì, ngăn ngừa rủi ro liên quan sức khỏe
Với những tác động nghiêm trọng đến sức khỏe và chất lượng cuộc sống, béo phì là dấu hiệu cảnh báo cần được quan tâm và can thiệp sớm. Việc kiểm soát chỉ số BMI và duy trì lối sống lành mạnh đóng vai trò quan trọng trong phòng ngừa các bệnh lý liên quan, đặc biệt là đái tháo đường type 2.
Một số biện pháp có thể áp dụng bao gồm:
- Duy trì thói quen vận động thể chất đều đặn
- Hạn chế ăn vặt, thực phẩm nhiều đường và chất béo
- Hiểu rõ nhu cầu năng lượng của cơ thể
- Lựa chọn thực phẩm phù hợp với thể trạng và chuyển hóa cá nhân
Hình 3. Theo dõi sự thay đổi đường huyết của cơ thể theo các món ăn
Trong đó, việc theo dõi phản ứng đường huyết của cơ thể sau bữa ăn giúp người dùng hiểu rõ hơn tác động của từng loại thực phẩm đối với quá trình chuyển hóa. Thiết bị đo đường huyết liên tục CGM 3P cho phép ghi nhận chỉ số đường huyết một cách liên tục, theo dõi sự thay đổi đường huyết tương ứng với các món ăn được sử dụng trong ngày. Nhờ đó, người dùng có thể chủ động điều chỉnh chế độ ăn uống phù hợp, hỗ trợ kiểm soát cân nặng hiệu quả và giảm nguy cơ rối loạn đường huyết trong tương lai.
Tài liệu tham khảo
Miễn trừ trách nhiệm
