Tại sao tiểu đường gây sụt cân: Nguyên nhân và cách kiểm soát 

Giảm cân thường được xem là điều tích cực. Tuy nhiên, với người mắc tiểu đường, việc sụt cân nhanh và không chủ ý lại có thể là dấu hiệu cảnh báo đường huyết đang mất kiểm soát. Nhiều người dù ăn uống không quá ít nhưng vẫn thấy cơ thể ngày càng gầy, mệt mỏi và thiếu năng lượng.  

Vậy vì sao tiểu đường lại khiến cơ thể sút cân? Việc này liên quan như thế nào đến đường huyết và quá trình chuyển hóa trong cơ thể? 

1. Đường huyết cao nhưng lại thiếu năng lượng 

Glucose (đường) là nguồn năng lượng chính của cơ thể. Ở người khỏe mạnh, glucose sau khi ăn sẽ được insulin đưa từ máu vào tế bào để sử dụng. 

Tuy nhiên, ở người mắc tiểu đường, quá trình này bị gián đoạn. Glucose không thể đi vào tế bào hiệu quả do thiếu insulin hoặc do kháng insulin. Kết quả là đường huyết tăng cao trong máu, nhưng tế bào lại không nhận đủ năng lượng cần thiết. 

Khi tế bào thiếu năng lượng, cơ thể buộc phải tìm nguồn thay thế và đây là lúc quá trình giảm cân bắt đầu. 

2. Cơ thể phải đốt mỡ và cơ để bù năng lượng 

Ban đầu, mỡ được huy động để tạo năng lượng. Nhưng nếu tình trạng đường huyết cao kéo dài, cơ thể còn phân giải cả cơ bắp. Điều này khiến người bệnh giảm cân nhanh, người gầy rộc đi, yếu cơ và dễ mệt mỏi. 

Đây là lý do vì sao nhiều người mắc tiểu đường dù ăn không ít nhưng vẫn thấy sụt cân rõ rệt. 

Hình 01: Đường huyết tăng cao kéo dài có thể gây sụt cân ngoài ý muốn  

3. Insulin rối loạn khiến cân nặng khó kiểm soát 

Insulin không chỉ giúp đưa glucose vào tế bào mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến quá trình tích trữ và sử dụng năng lượng. 

Khi insulin hoạt động không hiệu quả, cơ thể rơi vào trạng thái rối loạn chuyển hóa: 

• Glucose không được sử dụng đúng cách 

• Mỡ và cơ bị phân giải liên tục 

• Khả năng giữ cân nặng ổn định giảm dần 

Vòng lặp này khiến người bệnh vừa đường huyết cao, vừa khó giữ được cân nặng khỏe mạnh. 

4. Mất nước do đường huyết cao cũng làm sụt cân 

Khi đường huyết tăng cao, thận sẽ tăng đào thải glucose ra ngoài qua nước tiểu. Quá trình này khiến cơ thể đi tiểu nhiều hơn và mất nước liên tục. 

Việc mất nước kéo dài có thể khiến cân nặng giảm nhanh trong thời gian ngắn, kèm theo cảm giác khát nước, mệt mỏi và khô miệng. Đây cũng là một dấu hiệu thường gặp ở người tiểu đường chưa kiểm soát đường huyết tốt. 

Hình 02: Đường huyết cao kéo dài gây mất nước và giảm cân nhanh  

5. Biến chứng tiểu đường ảnh hưởng đến hấp thu dinh dưỡng 

Một số biến chứng liên quan đến tiểu đường có thể khiến cơ thể hấp thu dinh dưỡng kém hơn, bao gồm: 

• Rối loạn tiêu hóa 

• Ảnh hưởng thần kinh gây chán ăn, buồn nôn 

Khi việc ăn uống và hấp thu bị gián đoạn, cơ thể càng dễ thiếu năng lượng, từ đó dẫn đến giảm cân kéo dài. 

6. Yếu tố tâm lý cũng góp phần làm giảm cân 

Sống chung với tiểu đường trong thời gian dài có thể gây căng thẳng, lo lắng hoặc trầm cảm. Những yếu tố này dễ khiến người bệnh dễ gặp những tình trạng như: ăn uống thất thường, ngủ kém hay mất cảm giác ngon miệng,.. Tất cả đều ảnh hưởng đến cân nặng và sức khỏe tổng thể. 

Hình 03: Tâm lý cũng ảnh hưởng đến cân nặng và sức khỏe tổng thể  

7. Theo dõi đường huyết giúp kiểm soát cân nặng hiệu quả hơn 

Để tránh tình trạng giảm cân không mong muốn, người mắc tiểu đường cần hiểu rõ cách để giúp ổn định đường huyết trong ngày. Khi nắm được xu hướng đường huyết, người bệnh có thể điều chỉnh chế độ ăn và sinh hoạt phù hợp hơn với cơ thể mình. 

Máy đo đường huyết liên tục 3P giúp theo dõi glucose liên tục 24/7, ghi nhận biến động đường huyết trong suốt cả ngày và đêm. Nhờ dữ liệu cập nhật mỗi 3 phút, người dùng có thể nhận ra các khoảng thời gian đường huyết duy trì ở mức cao – nguyên nhân khiến cơ thể phải “đốt” mỡ và cơ để bù năng lượng, dẫn đến giảm cân ngoài ý muốn. 

Thông qua ứng dụng FPT MediCare, xu hướng đường huyết được thể hiện rõ ràng theo từng khung giờ sinh hoạt. Điều này giúp người bệnh hiểu rõ hơn mối liên hệ giữa bữa ăn, thói quen hằng ngày và tình trạng sụt cân, từ đó điều chỉnh chế độ ăn uống và sinh hoạt phù hợp hơn. Khi đường huyết được kiểm soát ổn định, cơ thể sử dụng năng lượng hiệu quả hơn, góp phần duy trì cân nặng và thể trạng khỏe mạnh. 

Kết luận 

Giảm cân ở người mắc tiểu đường không đơn giản là do ăn ít hay vận động nhiều. Phần lớn nguyên nhân đến từ việc đường huyết không được kiểm soát tốt, khiến glucose không được sử dụng hiệu quả và cơ thể phải liên tục phân giải mỡ, cơ để bù năng lượng. 

Hiểu đúng mối liên hệ giữa đường huyết – insulin – cân nặng là bước quan trọng giúp người bệnh kiểm soát tiểu đường tốt hơn và duy trì thể trạng khỏe mạnh. Khi đường huyết được ổn định, cơ thể mới có thể sử dụng năng lượng hiệu quả và hạn chế tình trạng sụt cân kéo dài.