Thuy Cao
Đầu năm 2026, Bộ Y tế và Dịch vụ Nhân sinh Hoa Kỳ (HHS) cùng Bộ Nông nghiệp Hoa Kỳ (USDA) đã công bố Hướng dẫn Chế độ ăn uống cho người Mỹ giai đoạn 2025 – 2030 (Dietary Guidelines for Americans – DGA). Điểm đáng chú ý trong bộ hướng dẫn lần này là sự ra đời của mô hình tháp dinh dưỡng mới, phản ánh sự thay đổi rõ rệt trong cách tiếp cận dinh dưỡng so với nhiều thập kỷ trước.
Việc điều chỉnh tháp dinh dưỡng diễn ra trong bối cảnh các vấn đề sức khỏe mạn tính liên quan đến ăn uống và lối sống tiếp tục gia tăng, đặt ra yêu cầu cấp thiết về một định hướng dinh dưỡng hiệu quả và bền vững hơn cho người dân Hoa Kỳ.
- Vì sao Mỹ điều chỉnh tháp dinh dưỡng?
Các báo cáo y tế cho thấy gánh nặng bệnh mạn tính tại Hoa Kỳ đang ở mức cao. Trong đó, tỷ lệ người Mỹ mắc tiền tiểu đường hoặc tiểu đường đang chiếm 50% dân số. Chi phí y tế dành cho các bệnh liên quan đến dinh dưỡng và lối sống chiếm phần lớn ngân sách chăm sóc sức khỏe quốc gia.
Song song với đó, thực phẩm siêu chế biến đang trở thành nguồn cung năng lượng chủ yếu trong khẩu phần ăn hằng ngày. Nhiều bằng chứng khoa học cho thấy việc tiêu thụ thường xuyên nhóm thực phẩm này có liên quan đến béo phì, rối loạn chuyển hóa, bệnh tim mạch và suy giảm sức khỏe đường ruột. Đây được xem là yếu tố quan trọng thúc đẩy việc xây dựng lại tháp dinh dưỡng theo hướng phù hợp hơn với thực tế sức khỏe cộng đồng.
- Cấu trúc tháp dinh dưỡng mới của Mỹ
So với tháp dinh dưỡng truyền thống từng ưu tiên tinh bột và ngũ cốc ở nền tảng, tháp dinh dưỡng mới của Mỹ được thiết kế theo hướng “đảo ngược” thứ tự ưu tiên, tập trung nhiều hơn vào chất lượng thực phẩm. Cụ thể, cấu trúc tháp dinh dưỡng mới bao gồm:
- Protein, sữa và chất béo lành mạnh giữ vai trò trung tâm trong khẩu phần ăn hằng ngày
- Rau và trái cây được đặt ngang hàng về tầm quan trọng, là nguồn cung cấp chất xơ và vi chất thiết yếu
- Ngũ cốc nguyên hạt được khuyến nghị sử dụng với lượng vừa phải, không còn là nền tảng chính
- Đường bổ sung và thực phẩm siêu chế biến được xác định là nhóm cần hạn chế tối đa
Cách sắp xếp này thể hiện sự chuyển dịch từ tư duy “ăn đủ năng lượng” sang “ăn đúng thực phẩm”, ưu tiên thực phẩm toàn phần và ít qua chế biến.
Hình 1: Tháp dinh dưỡng mới của Mỹ với cấu trúc đảo chiều, điều chỉnh lại thứ tự ưu tiên các nhóm thực phẩm.
- Điều chỉnh khuyến nghị protein trong tháp dinh dưỡng
Một trong những thay đổi nổi bật của DGA 2025-2030 là việc nâng mức protein khuyến nghị cho người trưởng thành. Thay vì mức cũ 0,8 g/kg trọng lượng cơ thể, hướng dẫn mới đưa ra khoảng 1,2-1,6 g/kg, tùy thuộc vào độ tuổi, giới tính và mức độ hoạt động thể lực. Các nguồn protein được khuyến nghị trong tháp dinh dưỡng gồm:
- Thịt, trứng và gia cầm
- Hải sản
- Sữa và các sản phẩm từ sữa
- Protein có nguồn gốc thực vật như đậu, đậu lăng, các loại hạt
Việc phân bổ protein đều trong các bữa ăn được xem là yếu tố hỗ trợ duy trì khối cơ, ổn định chuyển hóa và đáp ứng nhu cầu dinh dưỡng dài hạn.
Hình 2: Tháp dinh dưỡng mới nhấn mạnh vai trò của protein, với mức khuyến nghị cao hơn trong khẩu phần hằng ngày
- Vai trò của sữa và chất béo trong tháp dinh dưỡng mới
Tháp dinh dưỡng mới của Mỹ cũng điều chỉnh quan điểm về sữa và chất béo. Thay vì khuyến khích các sản phẩm tách béo như trước, hướng dẫn mới ưu tiên sữa nguyên chất không đường và chất béo lành mạnh, với lượng tiêu thụ hợp lý. Các nguồn chất béo được khuyến khích bao gồm:
- Dầu thực vật không bão hòa
- Cá béo
- Các loại hạt và quả bơ
Theo các cơ quan xây dựng hướng dẫn, chất béo đóng vai trò quan trọng trong việc hấp thu vitamin tan trong dầu, duy trì cân bằng hormone và hỗ trợ chức năng tế bào khi được lựa chọn đúng nguồn.
- Kiểm soát đường, natri và thực phẩm siêu chế biến
Hướng dẫn tiếp tục nhấn mạnh việc kiểm soát chặt chẽ đường bổ sung và natri, đồng thời khuyến cáo người dân giảm tối đa việc tiêu thụ thực phẩm siêu chế biến.
Trong tháp dinh dưỡng mới, ngũ cốc nguyên hạt được ưu tiên thay thế cho tinh bột tinh luyện, nhằm hạn chế các rối loạn chuyển hóa và giảm nguy cơ bệnh mạn tính liên quan đến chế độ ăn.
- Sức khỏe đường ruột trong tháp dinh dưỡng mới
Lần đầu tiên, sức khỏe hệ vi sinh đường ruột được đưa vào nội dung cốt lõi của hướng dẫn dinh dưỡng. Tháp dinh dưỡng mới khuyến nghị tăng cường các nhóm thực phẩm có lợi cho đường ruột như:
- Rau và trái cây giàu chất xơ
- Thực phẩm lên men
- Thực phẩm toàn phần, ít chế biến
Những thực phẩm này được cho là góp phần duy trì cân bằng hệ vi sinh, hỗ trợ miễn dịch và cải thiện chức năng chuyển hóa.
Hình 3: Tháp dinh dưỡng 2025 – 2030 khuyến nghị tăng cường các nhóm thực phẩm có lợi cho sức khỏe đường ruột
- Định hướng tổng thể của tháp dinh dưỡng mới
Tháp dinh dưỡng mới của Mỹ không phải là một khuôn mẫu cứng nhắc mà đóng vai trò như một khung tham chiếu linh hoạt. Người dân có thể điều chỉnh chế độ ăn dựa trên nhu cầu năng lượng, văn hóa và lối sống cá nhân, với mức năng lượng tham chiếu trung bình khoảng 2.000 kcal mỗi ngày cho người trưởng thành.
Mục tiêu xuyên suốt của tháp dinh dưỡng là thúc đẩy thói quen ăn uống lành mạnh trong dài hạn, ưu tiên thực phẩm toàn phần và hạn chế thực phẩm chế biến, từ đó góp phần giảm gánh nặng bệnh mạn tính và cải thiện sức khỏe cộng đồng.
Tài liệu tham khảo:
Miễn trừ trách nhiệm
