Thuy Cao
Thay đổi cân nặng là tình trạng thường gặp ở người mắc bệnh tiểu đường, có thể là giảm cân không chủ ý hoặc tăng cân trong quá trình điều trị. Những biến động này không chỉ ảnh hưởng đến thể trạng mà còn phản ánh mức độ kiểm soát đường huyết của người bệnh. Hiểu rõ nguyên nhân và theo dõi đường huyết đúng cách sẽ giúp người mắc tiểu đường kiểm soát cân nặng hiệu quả và phòng ngừa biến chứng lâu dài.
1. Vì sao bệnh tiểu đường có thể gây giảm cân không chủ ý?
Giảm cân không chủ ý thường xảy ra khi bệnh tiểu đường chưa được kiểm soát tốt, đặc biệt ở giai đoạn đầu hoặc ở người mắc tiểu đường tuýp 1. Khi cơ thể thiếu insulin hoặc không sử dụng insulin hiệu quả, glucose không thể đi vào tế bào để tạo năng lượng. Lúc này, cơ thể buộc phải phân giải mỡ và cơ bắp để bù đắp năng lượng, dẫn đến sụt cân nhanh.
Ngoài ra, đường huyết tăng cao khiến glucose bị đào thải qua nước tiểu, kéo theo mất nước và năng lượng, làm người bệnh gầy sút dù ăn uống bình thường. Nếu tình trạng giảm cân diễn ra liên tục, người bệnh cần được đánh giá lại kiểm soát đường huyết để tránh nguy cơ suy kiệt và biến chứng.
Hình 1: Bệnh tiểu đường có thể gây giảm cân không chủ ý do đường huyết không được kiểm soát.
2. Insulin và nguy cơ tăng cân ở người tiểu đường
Ở chiều ngược lại, tăng cân thường gặp ở người tiểu đường tuýp 2 khi bắt đầu điều trị bằng insulin. Insulin giúp glucose được hấp thu và sử dụng hiệu quả hơn, đồng nghĩa với việc lượng calo trước đây bị thất thoát nay được giữ lại, dễ dẫn đến tăng cân nếu không kiểm soát chế độ ăn và vận động.
Bên cạnh đó, một số người lo ngại hạ đường huyết nên có xu hướng ăn nhiều hơn mức cần thiết. Điều này khiến cân nặng tăng nhanh và tạo áp lực ngược trở lại lên việc kiểm soát đường huyết. Tuy nhiên, cần nhấn mạnh rằng insulin là liệu pháp cần thiết, và tăng cân không phải là điều bắt buộc nếu người bệnh quản lý tốt lối sống.
Hình 2: Tăng cân thường gặp ở người tiểu đường tuýp 2 khi bắt đầu điều trị bằng insulin.
3. Kiểm soát cân nặng ở người tiểu đường như thế nào cho đúng?
Để kiểm soát cân nặng hiệu quả, người mắc tiểu đường cần tiếp cận theo hướng cân bằng – bền vững, thay vì ăn kiêng cực đoan. Một số nguyên tắc quan trọng bao gồm:
- Xây dựng chế độ ăn khoa học, kiểm soát năng lượng nạp vào, ưu tiên thực phẩm giàu chất xơ, đạm nạc và chất béo tốt
- Không bỏ bữa, tránh ăn dồn hoặc ăn bù gây biến động đường huyết
- Duy trì vận động thể lực đều đặn, kết hợp aerobic và bài tập kháng lực
- Theo dõi sát sao phản ứng đường huyết của cơ thể với ăn uống và điều trị
Việc kiểm soát cân nặng không chỉ giúp cải thiện đường huyết mà còn giảm nguy cơ tim mạch, biến chứng thần kinh và các bệnh lý chuyển hóa đi kèm.
Hình 3: Kiểm soát cân nặng đóng vai trò quan trọng trong quản lý bệnh tiểu đường lâu dài.
4. Kết luận
Bệnh tiểu đường có thể gây giảm cân hoặc tăng cân tùy thuộc vào mức độ kiểm soát đường huyết, tình trạng kháng insulin và phương pháp điều trị. Việc sụt cân không chủ ý có thể là dấu hiệu đường huyết chưa được kiểm soát tốt, trong khi tăng cân – đặc biệt ở người sử dụng insulin thường liên quan đến mất cân bằng giữa năng lượng nạp vào, vận động và liều điều trị. Vì vậy, thay vì chỉ tập trung vào con số trên cân nặng, người mắc tiểu đường cần hiểu rõ cơ chế bệnh, xây dựng chế độ ăn uống khoa học, duy trì vận động hợp lý và theo dõi đường huyết thường xuyên.
Trong đó, theo dõi đường huyết liên tục là nền tảng giúp người bệnh đưa ra quyết định đúng đắn về ăn uống, vận động và sử dụng insulin. Máy đo đường huyết liên tục 3P hỗ trợ ghi nhận biến động glucose 24/7, giúp người bệnh và bác sĩ đánh giá chính xác phản ứng của cơ thể, hạn chế nguy cơ hạ hoặc tăng đường huyết dẫn đến dao động cân nặng. Khi được sử dụng đúng cách, máy đo 3P trở thành công cụ quan trọng giúp người mắc tiểu đường kiểm soát cân nặng hiệu quả hơn, ổn định đường huyết và bảo vệ sức khỏe lâu dài.
Tài liệu tham khảo:
Miễn trừ trách nhiệm
